ب ) امر تحصيل نيز باعث تأخير در ازدواج گشته است. يك دانشجو تا بخواهد دوران دانشگاه را طى كند، به سن بالايى مى‏رسد. ميانگين سن جوانان فارغ التحصيل حدود 24 - 25 سال است و تا يك فارغ‏التحصيل به طور رسمى اشتغال پيدا كند باز مدتى به طول مى‏انجامد و همين امر باعث بالا رفتن سن ازدواج مى‏شود. دختران نيز از گذشته هدفمندتر شده و در صدد بالا بردن تحصيلات خود هستند و طبيعى است كه سن ازدواج آنان نيز بيشتر خواهد بود.

ج ) تشريفات و آداب و رسوم پرهزينه و دست و پاگير نيز يكى از علت‏ها است. مخارج سنگين عروسى مثل آيينه و شمعدان، خريد طلا و جواهرات، جشن در هتل يا رستوران، تدارك جهيزيه، سيسمونى نوزاد، پرداخت وديعه براى اجاره خانه، هزينه زايمان و يا ساير هزينه‏هاى درمانى و گران‏قيمت در بيمارستان‏ها، مخارج سنگين رفت و آمد، پوشاك، لزوم تربيت صحيح فرزندان و ده‏ها مخارج ديگر - كه برخى تشريفاتى است و از روى چشم و هم‏چشمى - باعث مى‏شود كه جوان فكر ازدواج را از ذهن خود خارج كند.

د ) سنگينى مهريه نيز يكى از مشكلات است. درست است كه مهريه جزء بدهى‏هاى نقدى شوهر محسوب نمى‏شود؛ ولى به هر حال بار مسؤوليتى است كه بر دوش شوهر قرار خواهد گرفت. ازاين‏رو يك جوان در پذيرش اين مسؤوليت درنگ مى‏كند.

 راه‏كارهاى عملى در حل اين مشكل عبارت است از:

1- به طور كلى بايد براى مردم و جوان‏ها رفاه اقتصادى ايجاد كرد.

2- تشويق جوانان به تشكيل خانواده و بر حذر ساختن آنان از فكر تجرّد و تأخير در اين امر مقدس.

3- وام ازدواج با گسترش بيشترى در اختيار جوانان قرار بگيرد.

4- يكى از مشكلات بزرگى كه بر سر راه جوان‏ها است، مسأله مسكن است. بنابراين تأمين مسكن در اين امر مهم سرنوشت‏ساز است.

5- رعايت تعادل در مهريه.

6- حذف تشريفات پرهزينه واحتراز از تجمل‏گرايى و...

آنچه بيان شد، مسؤوليتى است كه بر دوش پدر و مادر، اجتماع و به ويژه بر دوش نظام قرار دارد و اميدواريم كه به اين مهم توجه بيشترى بشود تا جوانان ما بتوانند زودتر ازدواج كنند.

بالا رفتن سن ازدواج از عوامل اصلی افزایش آمار ناباروری در ایران است معاون پژوهشی پژوهشگاه ابن سینا گفت: بالا رفتن سن ازدواج در مردان و زنان، موجب کوتاه شدن دوران باروری در آنها می شود و همین امر شانس بچه دار شدن را به شدت کاهش می دهد. دکتر "محمد رضا صادقی" در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا گفت: افراد به دلایل مختلفی از جمله اشتغال، تحصیل و مسکن نسبت به گذشته دیرتر اقدام به ازدواج می کنند و بعد از ازدواج نیز به دلیل عدم آمادگی برای حمایت و نگهداری از یک کودک، بچه دار شدن خود را به تاخیر می اندازند که مجموعه این عوامل منجر به ناباروری و یا کاهش قدرت باروری در مردان و زنان می شود. وی گفت: در گذشته دختران بیشتر در سنین حدود 20 سالگی ازدواج می کردند و تا 40 سالگی، حدود 20 سال فرصت داشتند از مشکل ناباروری خود آگاه شوند و برای درمان اقدام کنند. وی ادامه داد: امروزه دختران در سنین حدود 30 سالگی ازدواج می کنند و بعد از آن نیز تقریبا پنج سال باردار شدن را به تاخیر می اندازند که همین امرعاملی برای ناباروری آنها می شود. رییس بخش جنین شناسی مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری ابن سینا در خصوص علل ناباروری در مردان گفت: استفاده از داروهای شیمیایی در دوران بارداری بر جنین تاثیر می گذارد و در مورد جنین پسر در درازمدت باعث عدم تولید اسپرم می شود. صادقی با اشاره به اینکه به طور کلی تغییر در الگوی زندگی، منجر به کاهش باروری شده است، افزود: با تغییر در الگوی زندگی، نوع تغذیه هم تغییر یافته است و این امر به طور غیر مستقیم و در درازمدت بر قدرت باروری تاثیر منفی برجا می گذارد. وی افزود: به عنوان مثال استفاده از انواع افزودنی ها و نگهدارنده هایی که در مواد غذایی به کار برده می شود بر سلامت افراد تاثیر دارد. مدیر پژوهشی پژوهشگاه ابن سینا یادآور شد: هر چند روش های درمان ناباروری پیشرفت داشته، اما میزان موفقیت آنها صد درصد نیست و نتیجه گرفتن نیازمند تکرار درمان ها و صرف زمان های طولانی تری است. وی اضافه کرد: هر چقدر سن افراد بالاتر برود، قدرت باروری کاهش می یابد و ممکن است روش های درمانی هم به خوبی موثر واقع نشود. معاون پژوهشی پژوهشگاه ابن سینا اظهار داشت: بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی ، میانگین میزان ناباروری در جهان بین 10 درصد تا 15 درصد است که این میزان در ایران پنج درصد بالاتر یعنی 20 درصد است. وی با اشاره به اینکه در مورد علل ناباروری در زوجین در ایران تحقیق جامعی انجام نشده است، افزود: با توجه به اینکه الگو های زندگی، باورها و اعتقادات و مسایل فرهنگی و اجتماعی در جوامع مختلف متفاوت است لازم است به طور علمی و تخصصی میزان ناباروری و علت های آن در هر جامعه به طور جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.

بر اساس نتايج آخرين بررسي‌هاي انجام شده در كشور، ميانگين سن ازدواج براي دختران 22 و پسران 26 سال است.دكتر شهلا كاظمي‌پور ـ معاون پژوهشي مركز مطالعات جمعيتي آسيا و اقيانوسيه ـ در گفت‌وگو با ايسنا، با اشاره به ايجاد تحول در سن ازدواج جوانان و به ويژه دختران در يك دهه اخير، گفت: اين تحولات باعث افزايش سن ازدواج در دختران شده، به طوري كه براساس آخرين سرشماري در سال 85، سن ازدواج دختران از 6/19 سال (در سال 1355) به 5/23 سال به طور ميانگين رسيده است، اما در مورد پسران اين افزايش سن تنها يك‌سال بوده و از ميانگين 26 سال به 27 سال رسيده است.وي افزود: اين در حاليست كه تحقيقات و منابع آماري مختلف، ارقام متفاوتي از ميانگين سن ازدواج جوانان ارائه مي‌كنند. به عنوان مثال سازمان ثبت احوال كه وظيفه ثبت واقعه ازدواج در كشور را بر عهده دارد، ميانگين سن ازدواج دختران را 5/21 سال اعلام كرده است.معاون پژوهشي مركز مطالعات جمعيتي آسيا و اقيانوسيه، آسيب‌هاي رواني و اجتماعي را از پيامدهاي افزايش سن ازدواج دختران عنوان و با اشاره به نتايج جديدترين مطالعه و تحقيق ملي در اين خصوص اظهار كرد: بر اساس بررسي‌هاي اخير در سطح كشور كه بر روي يك‌هزار و 200 زوج جوان 19 تا 40 ساله در دو ماه اخير توسط مركز مركز مطالعات جمعيتي آسيا و اقيانوسيه انجام شده، ميانگين سن ازدواج پسران 26 سال و دختران 2/22 سال بوده است.وي ادامه داد: مقايسه اين افزايش سن با سنوات زناشويي و ازدواج نشان مي‌دهد، ميانگين سن ازدواج در افرادي كه در يك سال گذشته ازدواج كرده‌اند، بالاتر است.
به گفته دكتر كاظمي پور، 80 درصد از پاسخگويان مشكلات مالي و اقتصادي را مهم‌ترين دليل افزايش سن ازدواج پسران اعلام كرده‌اند.معاون پژوهشي مركز مطالعات جمعيتي آسيا و اقيانوسيه خاطر نشان كرد: همچنين پاسخگويان در اين تحقيق، متوقع بودن دختران و تجمل‌گرايي را با ميانگين آماري 40 درصد، اولين عامل افزايش سن دختران در كشور اعلام كرده‌اند و پس از آن مشكلات مالي و نداشتن جهيزيه مناسب (كه خود در نتيجه تجمل‌گرايي و چشم و هم‌چشمي است)، ادامه تحصيل، نيافتن همسر ايده‌آل از نظر اخلاقي و اعتماد نداشتن به پسران به علت شيوع بي‌بند و باري اجتماعي در برخي از آن‌ها، سخت‌گيري والدين، برآورده شدن نيازها از راه‌هاي نامشروع و تحولات اخير اجتماعي به عنوان دلايل افزايش سن ازدواج دختران ذكر شده است.
وي با ارائه تحليلي از نتايج اين تحقيق، عنوان كرد: عوامل اجتماعي و فرهنگي بيش از ساير عوامل در افزايش سن ازدواج جوانان نقش دارد و در اين بين 50 تا 60 درصدعلل اين افزايش سن ناشي از خود جوانان و 40 تا 50 درصد علت آن به خانواده‌ها مربوط است.

دكتر كاظمي‌پور تصريح كرد: برخي والدين امروز ما و جوانان ديروز، در مراحل گذار اجتماعي مطالبات كاذبي از جامعه انتظار داشته‌اند كه بسياري از آنان برايشان محقق نشده است. بنابراين اين خانواده‌ها مي‌خواهند اين مطالبات را در زندگي فرزندانشان محقق كنند، در نتيجه مي‌توان بسياري از رسم‌هاي تجملي و مهريه‌هاي سنگين ازدواج را ناشي از جبران كمبودهاي خانواده‌ها دانست.وي با اشاره به تصور عموم مردم مبني بر اين كه مشكلات اقتصادي و بيكاري مهم‌ترين مانع ازدواج به موقع است، اظهار كرد: اگر اين طور باشد، جوانان بي‌سواد و كم سواد كه مشكل بيشتري در يافتن شغل و حل مسايل اقتصادي دارند، اصلا نبايد ازدواج كنند در حالي كه نتايج مطالعات نشان مي‌دهد كه اين افراد بسيار زودتر از سايرين ازدواج مي‌كنند. در واقع اين موضوع ثابت مي‌كند كه ميزان تحصيلات با افزايش سن ازدواج رابطه مستقيم دارد، به طوري كه هر چه فرد تحصيلات بيشتري دارد، توقع بالاتري از اشتغال و سطح زندگي دارد بنابراين ديرتر ازدواج مي‌كند.معاون پژوهشي مركز مطالعات جمعيتي آسيا و اقيانوسيه، تحولات اخير اجتماعي، توسعه شهرنشيني، بالا رفتن سطح تحصيلات و تلاش براي حفظ و ارتقاي آنچه كه پرستيژ اجتماعي خوانده مي‌شود را از جمله عوامل مهم ديگري دانست كه در بالا رفتن سن ازدواج جوانان به ويژه دختران جوانان موثر بوده است.
وي با اين حال تصريح كرد: اين افزايش سن ازدواج ادامه نخواهد يافت و از آنجا كه دامنه سن ازدواج براي دختران بين 20 تا حداكثر 30 سال است، ميانگين سن ازدواج در آينده ثابت خواهد شد و چنانچه بتوانيم كشور را به يك ثبات فرهنگي برسانيم، اين ميانگين سني دچار كاهش نيز خواهد شد.معاون پژوهشي مركز مطالعات جمعيتي آسيا و اقيانوسيه، با اشاره به پديده افزايش دختران مجرد، پيش‌بيني كرد كه اين مشكل اجتماعي به زودي رفع شود، اما از سوي ديگر جامعه در آينده دچار معضل افزايش پسران مجرد و هرگز ازدواج نكرده خواهد شد.وي در پايان ابراز اميدواري كرد با تقويت ساختارهاي اجتماعي و ايجاد ثبات فرهنگي، تجمل‌زدايي از مراسم ازدواج و تسهيل انتخاب همسر مناسب از طريق ايجاد مراكز همسريابي علمي و غيرانتفاعي، مسايل اجتماعي مرتبط با ازدواج جوانان به زودي حل و فصل شود.

 

زنگ خطر افزایش سن ازدواج؛ كاهش قدرت باروری و اختلال در رشد شخصیتی