مقدمه :

سوابق تاريخي و آثار موجود در موزه ها حكايت از اين واقعيت دارد كه كيفيت مطلوب كالا و انجام صحيح خدمت از زمان آشنايي انسان با كميت و خواص اشياء همراه او بوده است .

زمانيكه توليد با استفاده از ابزارهاي سنتي انجام مي گرفت تعيين كيفيت و تشخيص آن كار چندان مشكلي نبود پي بردن به كيفيت توليد و خدمت با استفاده از حواس پنچگانه ميسر بود ، اما با پيشرفت علوم ، تكنولوژي ،‌افزايش جمعيت و بالا رفتن مصرف ، ضرورت توليد انبوه و د نتيجه جايگزين شدن ماشين به جاي انسان و ابزار دستي ،‌ديگر سنجش كيفيت با استفاده از حواس پنچگانه و بدون داشتن آزمايشگاه و ابزار و توانائيهاي فني امكان پذير نبود . توجه به كيفيت كالا و خدمات ضرورت ايجاد سازمانهايي به همين منظور در كشورهاي مختلف جهان من جمله جمهوري اسلامي ايران را مطرح مي سازد .

استاندارد چيست ؟

استاندارد يعني نظم ، قاعده ، قانون ،‌اصل ، ضابطه و بطور كلي هر امري كه مطابق اصول منظم و مرتبي انجام گيرد ، استاندارد ناميده مي شود . استاندارد نظمي مبتني بر نتايج استوار علوم و فنون و تجارب بشري است كه بصورت قواعد ، مقررات و نظامات به منظور ايجاد هماهنگي و وحدت ، توسعه و تفاهم ،‌تسهيل ارتباطات ،‌صرفه جويي كلي در اقتصاد ملي ،‌حفظ سلامت و ايمني عمومي و گسترش مبادلات بازرگاني داخلي و خارجي به كار مي رود .

وظايف استاندارد

براساس قانون اصلاح قوانين و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران وظايف زير بعهده استاندارد مي باشد :

- تعيين ، تدوين و نشر استانداردهاي ملي

- انجام تحقيقات كاربردي به منظور تدوين استاندارد ، بالابردن كيفيت كالاهاي توليدي ، كمك به بهبود روش هاي توليد و كارايي صنايع

- ترويج استاندارد

- نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري

- كنترل كيفيت كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري به منظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي

- كنترل كيفيت كالاهاي صادراتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب به منظور حفظ بازارهاي جهاني

- ترويج سيستم بين المللي يكاها ( SI  ) به عنوان سيستم رسمي اوزان و مقياس ها در كشور و كاليبره كردن وسايل سنجش

- آزمايش و تطبيق نمونه كالا با استانداردهاي مربوطه ، اعلام مشخصات و اظهار نظر و صدور گواهي نامه لازم

- تائيد صلاحيت آزمايشگاهها ، بازرسان ، كارشناسان استاندارد و گواهي دهندگان نظام هاي مديريت كيفيت و زيست محيطي

وظايف و مسئوليت ها

وظايف و مسئوليتهاي مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران براساس قانون اصلاح قوانين و مقررات مؤسسه  استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران و اصلاحيه بعدي مصوب بهمن ماه 1371 و خرداد 76 به شرح زير است :

1- تعيين ، تدوين  و نشر استانداردهاي ملي به عنوان تنها مرجع رسمي در كشور به استثناي مواد دارويي

2- انجام تحقيقات كاربردي به منظور تدوين استاندارد ،‌بالا بردن كيفيت كالاهاي توليد داخلي ، كمك به بهبود روشهاي توليد و كارايي صنايع

3- ترويج استانداردهاي ملي

4- نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري

5- كنترل كيفيت كالاهاي وارداتي مشمول مقررات استاندارد اجباري به منظور حمايت از مصرف كنندگان و توليد كنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي

6-تعيين كيفيت و ويژگيهاي كالاهاي ساخت داخل و وارداتي كه از نظر ايمني و بهداشت عمومي حائز اهميت مي باشند اقدام و نتايج حاصل را جهت اطلاع عموم و مراجع زيربط اعلام نمايد .

7- ترويج سيستم بين المللي يكاها SI به عنوان سيستم رسمي اوزان و مقياسها در كشور و كاليبره كردن وسايل سنجش

8- آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استاندارد مربوط ، اعلام مشخصات و اظهار نظر مقايسه اي و صدور گواهي نامه هاي لازم

9- تاييد صلاحيت آزمايشگاهها ، بازرسان ، كارشناسان استاندارد و گواهي دهندگان نظامهاي مديريت كيفيت و مديريت كيفيت و مديريت زيست محيطي

اركان

 1-- شوراي عالي استاندارد

تركيب شوراي عالي استاندارد عبارت است از :

1-  رئيس جمهور كه رياست شوراي عالي را بر عهده دارد .

2- وزراي بازرگاني ، بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، پست و تلگراف و تلفن ، جهاد سازندگي ،‌دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح ، صنايع ،‌علوم متحقيقات و فن آوري ، كار و اموراجتماعي ، كشاورزي ،‌مسكن و شهرسازي ، كار و امور اجتماعي ، كشاورزي ،‌مسكن و شهرسازي ، معادن و فلزات ، نفت ، نيرو ،‌سازمان مديريت و برنامه ريزي ، رئيس حفاظت محيط زيست و دادستان كل كشور .

3- رئيس اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران

4- رئيس مؤسسه به عنوان دبير شوراي عالي استاندارد

5- دونفر كارشناس در امور استاندارد كه به پيشنهاد رئيس موسسه و به حكم رئيس جمهور براي مدت سه سال به اين سمت انتخاب مي شوند .

2- رئيس مؤسسه

رئيس مؤسسه به پيشنهاد وزير صنايع و تصويب شورايعالي و حكم رئيس جمهور براي مدت سه سال انتخاب مي شود .

استاندارد هاي ملي

ويژگي هاي كيفي ، مشخصات عملكردي و يا ايمني محصول كه با توجه به شرايط اقتصادي و تكنولوژي كشور و ملحوظ داشتن آخرين اطلاعات و دستاوردهاي فني براساس ضوابط مشخص تنظيم مي شود . پس از تصويب در كميته هاي ملي مربوط استاندارد ملي ناميده مي شود .

درحال حاضر حدود 5000 فقره استاندارد ملي تدوين گرديده است و تعداد زيادي از آنها چندين بار تجديد نظر شده اند .

استاندارد اجباري

استانداردهائيكه اجراء آنها بموجب قانون اجباري اعلام مي گردد و توليد كنندگان و عرضه كنندگان موظفند محصولات خود را منطبق با استاندارد ملي ذيربط توليد و ارائه نمايند .

استاندارد تشويقي

براي محصولي كه با رعايت استاندارد ملي توليد يا عرضه گردد چنانچه اجراي استاندارد ملي مربوط اجباري نباشد ، پس از كسب مجوز از مؤسسه مي توان از علامت استاندارد بصورت تشويقي استفاده نمود .

علامت استاندارد ايران

واحدهاي دارنده پروانه كاربرد علامت استاندارد ايران از مؤسسه ، مجاز خواهند بود از علامت استاندارد ايران براي معرفي محصولات خود استفاده نمايند . عدم رعايت ويژگيهاي استانداردهاي اجباري مشمول پيگرد قانوني و ابطال پروانه كاربرد علامت استاندارد خواهد بود . كاربرد علامت استاندارد ايران نشانگر تعهد توليد كننده يا ارائه كننده محصول به رعايت ضوابط و موازين و استمرار انطباق مشخصات كالا با استاندارد ملي مي باشد . توليد ، ، تمركز ،‌توزيع و فروش كالاهاي مشمول اجراي اجباري استاندارد با كيفيت پائين تر از استاندارد و يا بدون علامت استاندارد ايران ممنوع مي باشد .

علائم استاندارد

علائم استاندارد د راجلاسيه مورخه 23 دي 1385 به تصويب شورايعالي استاندارد رسيده و همگي به استثناي يك مورد داراي كادر اصلي بصورت S است و ميتواند هم گوياي كلمه SAFETY (ايمني ) و هم علامت اختصاري STANDARD ( استاندارد ) باشد . طرح هاي داخل كادر نيز بنحوي با موضوع كار ارتباط دارند و طرح داخل علامت اصلي كلمه « ايران » است و در صورت وارونه نمودن علامت ،‌نام اختصاري مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران به زبان انگليسي ISIRI مشاهده مي شود .