تاكنون با بيماري ديابت، نشانهها و عوارض آن آشنا شدهايم و راههاي
كنترل و درمان آن را نيز دانستهايم. ولي بيشتر بيماران و اطرافيان آنها
به ويژه مادراني كه فرزند ديابتي دارند مايلند بدانند چه خوراكيهايي
ميتوانند بخورند و خوردن چه غذاهايي برايشان زيانآور است. در اين گفتار
در مورد رژيم غذايي مناسب بيماران و خوردنيهاي مجاز مطالبي را بيان
ميكنيم.
برنامه خوراکی كودكان : بچهها براي رشد و بالندگي نياز به مواد خوراكي گوناگوني دارند؛ بنابراين از رژيم غذايي محدود كننده در كودكان استفاده نميشود (براي نمونه در يك مهماني ميتوان به كودك اجازه خوردن شيريني را كه برايش ممنوع است، داد) ولي يك سري نكات ويژه را جهت حفظ تندرستي كودك بايستي رعايت كرد: 1- براي كودكان، شش وعده غذايي پيشنهاد ميشود، سه وعده غذاي اصلي (صبحانه، ناهار، شام) و سه وعده غذاي فرعي (ساعت 10 بامداد، عصرانه، شب هنگام پيش از خواب). از خوردنيهايي كه براي وعده فرعي مورد استفاده قرار ميگيرند ميتوان به يك ليوان شير، يك بيسكويت غير شيرين، نان و پنير یا يك ساندويچ كوچك اشاره كرد. 2. خوردنيهاي شيرين هرگز به بيمار داده نشود. (آب نبات، شكلات، مربا، عسل و شيرينيها) 3. از خوردن ميوههاي بسيار شيرين مانند انگور، انجير، خرما، كشمش و ... خودداري شود. ميوههاي ديگر را به مقدار متعادل در فواصل بين غذاها ميتوان مصرف كرد. 4. از خوردن خوراكيهايي كه چربي زياد دارند، پرهيز شود. چربيهاي حيواني را كمتر كرده و به جاي آن بيشتر از روغنهاي گياهي استفاده شود. تخممرغ را هفتهاي دو يا سه عدد ميتوان خورد. 5. غذا بايد هميشه سر ساعت معيني صرف شود. عقب افتادن ناهار يا شام و يا نخوردن غذا در فردي كه ديابت او تحت كنترل است، سبب پايين آمدن قند خون و پديدار شدن نشانههاي آن در بيمار ميشود. برنامه خوراکی بزرگسالان: رژيم غذايي در بزرگسالان با توجه به وزن آنها و به وسيله پزشك درمانگر تنظيم ميشود. خوراكيهايي كه مصرف ميشوند بايد بتوانند كالري روزانه مورد نياز بدن را فراهم سازند. مواد نشاستهاي كه براي تغذيه به كار ميروند، بايد بين 40 تا 60 درصد كالري و انرژي مورد نياز بدن را آماده سازند. (بطور كلي جسم آدمي براي تأمين انرژي از مواد نشاستهاي و چربيها استفاده كرده و براي رشد و توليد بافتهاي تازه، مواد پروتئيني را به كار ميبرد.) مواد پروتئيني (مواد سفيدهاي) نيز به ميزان 1 گرم در مقابل هر كيلوگرم از وزن بدن مورد نياز ميباشد. (به عنوان نمونه در يك فرد 70 كيلويي، استفاده از 70 گرم گوشت در روز مناسب است). خوردن قندي كه به طور معمول استفاده ميشود گرچه در رژيم غذايي بيمار مجاز نيست ولي استفاده از آن در حد كم (به طور مثال همراه با 3 استكان چاي روزانه) قند خون را بالا نميبرد. یك برنامه خوراکی مناسب: يك برنامه غذايي روزانه و مناسب را به صورت زير ميتوان تنظيم كرد: دو قسمت شير، 7 قسمت ميوه، 12 قسمت نان، 8 قسمت گوشت، 4 قسمت چربي و مقادير نامحدودي سبزيجات. البته برنامه بايستي با خوردنيهاي مجاز قابل تعويض باشد. براي تنظيم برنامه غذايي، خوراكيهاي مورد علاقه و در دسترس بيمار رابايد مد نظر داشت. برنامه غذايي را به اين صورت ميتوان تنظيم كرد كه كالري و انرژي مورد نياز توسط: 15% صبحانه، 35% ناهار، 30% شام و 15% غذاي آخر شب تأمين گردد. در رژيمهاي انسوليني باكنترل دقيق ميتوان برنامه غذايي را به صورت زير درآورد: 20% صبحانه، 15% اواسط بامداد، 20% ناهار، 15% عصرانه و 30% شام. کارکرد مواد قندی و نشاسته در بدن تولید گرما نقش اصلی و عمده این مواد تولید انرژی در بدن است. تنظیم قند خون بدن سالم بعد از جذب قندها به وسیله اعمالی که انجام میدهد، مقدار آن را تا حدودی ثابت نگه میدارد. ذخیره در بدن مقدار اضافی مواد قندی و نشاستهای در کبد و ماهیچهها به میزان معینی ذخیره و بقیه به صورت چربی در بافت چربی ذخیره میگردد تا در صورت لزوم، بدن بتواند به عنوان منبع انرژی از آن استفاده نماید. داروهاي مورد استفاده در مرض قند نوع 1 وقتي شما به مرض قند نوع 1 دچار هستيد، هيچ چاره اي به غير از تزريق روزانه انسولين نخواهيد داشت. همچنين بعضي از مبتلايان به مرض قند نوع 2 كه با رژيم غذايي و مصرف قرصهاي پايين آورنده قند خون، ميزان قند خون آنها همچنان بالا مي باشد، مجبورند كه از تزريق روزانه انسولين براي كنترل قند خونشان استفاده نمايند. در اينجا به چند سؤال شايع كه مبتلايان به مرض قند برايشان بودجود مي آيد، پاسخ مي گوييم. چرا بايد انسولين را تزريق كرد و آن را بصورت قرص نمي سازند؟ تزريق انسولين تنها راه مؤثر براي رساندن اين هورمون به گردش خون مي باشد. خوردن انسولين باعث مي شود كه قسمت عمده آن هضم شده و غير فعال مي گردد و در نتيجه نتواند وظيفه خود را بخوبي انجام دهد. گرچه ساير روشهاي مصرف انسولين نيز امتحان شده اند، اما تمام آنها داراي مشكلاتي هستند، بنابراين در حال حاضر تنها راه مصرف انسولين، تزريق آن مي باشد. {تغذیه}غذاها چگونه ميتوانند بر ميزان قند خون تأثير بگذارند؟ شما مبتلا به چه نوعي از ديابت هستيد؟ چرا، چگونه و چه مقدار غذا در هر وعده ميتواند بر روي ميزان قند خون اثر بگذارد؟ گلوكز خون نوعي قند است كه در خون يافت ميشود و منبع اساسي تأمين انرژي بدن انسان ميباشد. اگر شما مبتلا به ديابت هستيد (و يا دچار هر نوع اختلالي در تعادل گلوكز بدن) ميباشيد در صورت مصرف مواد غذايي زياد قند خون شما ميتواند به ميزان زيادي افزايش يابد. در صورت افزايش مداوم قند خون است كه بيماري ايجاد ميشود. همچنين اگر مقدار دقيق داروهاي ديابت را در زمان مشخص مصرف نكنيد باز اين امكان وجود دارد كه قند خون شما بسيار بالا و يا بسيار پايين برود. در صورتي كه قند خون شما مدت زمان زيادي بالا بماند ميتواند بر روي اعضائي مثل چشم، پا و كليه عوارضي برجا گذارد. به علاوه اگر مدت زمان زيادي هم پايين بماند فرد مبتلا به هيپوگليسمي خواهد شد. حفظ قند خون در ميزان نرمال و طبيعي خود از ايجاد عوارض مربوط به ديابت جلوگيري خواهد كرد كه در رابطه با ميزان طبيعي قند خون افراد ميتوانند با پزشك و يا افراد دوره ديده مشورت داشته باشند. سطح قند خون: سطح قند خون بايد در چه حدي نگاه داشته شود؟ ميزان گلوكز و قند خون طبيعي درمورد اكثر افراد طبق جدول زير است؟! قبل از غذا 130-90 2-1 ساعت بعد از غذا شروع مصرف دورة غذايي كمتر از 180 دربارة ميزان طبيعي قند خون با پزشك خود صحبت نموده و مقدار آن را در جدول زير يادداشت فرمائيد. قبل از غذا ...................تا .................. 2-1 ساعت بعد از غذا شروع مصرف دورة غذايي كمتر از
